Արվեստ, ծանոթացի՛ր տեխնոլոգիայի հետ

Երբ արվեստի և տեխնոլոգիաների ճանապարհները հատվում են

Հունիսի 19, 2020 |  հեղ.` Maryam Israelyan

Մենք աշխատում ենք «ZOOM»-ով, ընկերանում «Facebook»-ով և սեր փնտրում ժամադրման հավելվածներով։ Ինչպես հիմնարար մարդկային հարաբերություններն են անցնում թվային փոփոխությունների միջով, այնպես էլ արվեստը։ Այս վեց ստեղծագործողները ոչ միայն հարմարվել են տեխնոլոգիաներին, այլ նաև հարմարեցրել դրանք իրենց նոր ստեղծագործություններին։

 

Հեռացնելով շրջանակները 

Ոչ այնքան հեռու անցյալում, թանգարանները լի էին շրջանակներով։ Նրանց միջոցով էին արվեստագետները ներկայացնում հղացքներ, գաղափարներ և մարդկանց։ Այսօր, արվեստը չունի այս սահմանների կարիքը հաղորդակցության համար։ Կարելի է ասել, որ տեսողական արվեստը շրջացնել է այն սահմանները, որոնք պարտադրված էին պատմականորեն։ Այժմ, տեխնոլոգիաներն են սահմանները ձևավորում։ 

Դանիել Ռոզինի համար արտացոլանքն է սահմանը։ Նա ստեղծել է ինտերակտիվ հայելիների շարք՝ պատրաստված փայտից, խաղալիք պինգվիններից, գործվածքից և նույնիսկ կոնֆետի թղթերից։ Սակայն ինչպես դասական հայելիների պարագայում, նրանք ունեն կենդանի էակի կարիք, ում կարտացոլեն։ Ի տարբերություն գործի շրջանակված նախորդողների, այս տարօրինակ տեսքով գործերը անշունչ են առանց դիտորդի։ Դիտորդին ներգրավելու համար, արվեստագետը օգտագործել է շարժման ցուցիչներ, տեսախցիկներ և մեխանիկական շարժիչներ։ Դրանք օգնում են հայտնաբերելու շարժումը և ցուցադրելու այն յուրօրինակ մակերեսների վրա՝ ձևավորելով ստվերանկարներ, որոնք դարձնում են դիտողին գործի մասը։ 

 

Այս վեց առաջատար արվեստագետները այժմ առաջ կմղեն հայ մշակույթի ապագայի սահմանները։ 

Կիբօրգ արվեստ 

Կատարողական արվեստում տեխնոլոգիաները միշտ ներկա են եղել։ Ի սկզբանե, դրանց դերը փաստագրական էր, իսկ այնուհետ պատմությունը բարելավելը՝ լինելով հետին պլանում կամ հենց հետին պլանը։ Այսօր, տեխնոլոգիաները սահմանում են կատարումը։ 

 Մուն Ռիբասը և Նիլ Հարբիսոնը կիբօրգեր են։ Ոչ սարսափելի Տերմինատորները, այլ մարդիկ, ում կարողությունները բարելավվել են տեխնոլոգիաների միջոցով։ Մուն Ռիբասը կարողանում է զգալ սեյսմիկ ալիքները, իսկ Նիլ Հարբիսոնը գույներ է լսում։ Այս զույգը օգտագործում է իր ձեռք բերված ընկալումները ստեղծագործելու և իր եզակի փորձառությունը շարժման և ձայնի միջոցով փոխանցելու համար։ Նրանց համար տեխնոլոգիան ուղղակի գործիք չէ, այլ արվեստի գործի սահմանող տարր։ 

Պատմությունը ձեր ձեռքերում 

Ֆիլմն այն ոլորտն է, որը հնարավոր չէ պատկերացնել առանց տեխնոլոգիայի։ Առաջին տեսախցիկի ստեղծումից ի վեր, ֆիլմը օգտագործել է տեխնոլոգիան ստեղծելու ավելի լավ պատմություններ։ Այժմ, երբ նկարահանվածի և համակարգչով ստեղծվածի սահմանները միաձուլվել են, ֆիլմը այլևս ոչ միայն պատկերում է, այլ նաև ստեղծում և պատկերացնում։ Ահա այս համատեքստում, էլ ի՞նչ կարող է տեխնոլոգիան անել արտադրության համար։ 

 Մի ռեժիսոր արել է այդ հարցադրումը, իսկ այնուհետ տվել պատասխան։ Բեն Թրիքլբենքը իր ռեժիսորական կարիերան նվիրել է ֆիլմարտադրության և թվային տեխնոլոգիաների սահմանները բացահայտելուն։ Նա ստեղծել է անհատական, ոչ հանրային փորձառություն, որը անմիջականորեն տրամադրվում է դիտողին։ Իր ինտերակտիվ վավերագրական ֆիլմում՝ «Կուբայի ամպերում», նա թույլ է տալիս դիտողին որոշելու պատմության ընթացքը մի շարք «իսկ ինչ, եթե»-ների միջոցով։ Նրա համար հաջորդ քայլը ոչ միայն վերաձևակերպելը է տեխնոլոգիայի և ստեղծագործության հարաբերությունը, այլ նաև դիտողի և պատմության հարաբերությունը։ 

Թվային կունգ ֆու

Շարժման հիմքով արվեստը միշտ ենթադրել է մարդկային մարմինը որպես կենտրոն՝ լինի իբրև խորեոգրաֆ կամ կատարող։ Սպորտը, պարարվեստը, մարտարվեստը անբաժան էին մարդկային մարմնից։ Սակայն տեխնոլոգիաները թույլ տվեցին վերանայել նրանց հարաբերությունը։ Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե մարդը կանգնած լինի ոչ թե կատարման այլ դրա կոդի հետևում։ Կարելի՞ է այն համարել պարային կատարում։   


Թոբիաս Գրեմլերը փորձել է պատասխանել այս հարցերին։ Շարժման կորզումի միջոցով նա ստեղծել է համակարգչային մետաղե մասեր, որոնք կատարում են բարդ կունգ ֆու։ Նրա վերջնական աշխատանքում մարդկային էակ չկար։ Նրբագեղ կերպարանքներն էին կատարում պարը՝ դառնալով վայելչակազմ արվեստի գործ։ Այն պնդում է հանդիսանում այն մասին, թե ինչպես կարող են տեխնոլոգիաները մեզ թույլ տալ վերացնելու մարդկային մենաշնորհը կատարողական արվեստում։ 

Սա Բիթլզի երգը չէ

Ժամանակակից երաժշտությունը տասնամյակներ շարունակ գրկաբաց է ընդունել տեխնոլոգիայի ձայնը։ Այսօր փոփ երաժշտության մեջ հազվադեպ են կիրառվում դասական երաժշտական գործիքներ, իսկ էլեկտրո երաժշտությունը նույնիսկ ունի իր ենթաժանրերը։ Մինչդեռ շատերս ծանոթ չենք արհեստական բանականության կիրառմանը երաժշտական արտադրության մեջ։ Երգի հուզիչ խոսքերը և տպավորիչ երաժշտությունը միշտ էլ ներառել են մարդկային գործոն, բայց հիմա այլևս կարիք չկա։ Եվ ահա մեկ օրինակ։ 

Բիթլզը գուցե երբեք էլ չի գրել «Daddy’s Car» երգը, սակայն ըստ արհեստական բանականության, գուցե գրեր։ Երգն ամբողջովին ստեղծված է արհեստական բանականության կողմից, ում սովորեցրել են հռչակավոր խմբի ամբողջ դիսկոգրաֆիան։ Թեպետ երգը դժվար թե գլուխգործոց համարենք, սակայն այն փաստը, որ այն չունի մարդկային ներգրավվածություն, հիանալի է։ Մեզնից շատերը միևնույն է կերգեին երգը, չնայած այն չունի որևէ մտադրված իմաստ։ 

Ճամփորդել բառերի միջով

Կարծես վիրտուալ իրականությունը այն միջոցն է, որին մարդիկ երկար են սպասել։ Այն տալիս է կարողություն հիմնովին կերպով ստեղծելու ամբողջական աշխարհ։ Կառուցել տիեզերքներ, որոնք չեն ենթարկվում պայմաններին և որտեղ հնարավորությունների սահմանը երևակայությունն է։ 

Լորի Անդերսոնը ձևավորել է այդօրինակ աշխարհ իր «Կավճե սենյակ»-ում, որը հայտնի VR գործ է՝ ցուցադրված Մասաչուսեթսի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ Դնելով VR գլխակալը, նա թույլ է տալիս դիտորդներին ընկղմվելու բառերում, ճամփորդելու բառային միջանցքներով և սուզվելու մարդու և տեղի պատմությունների մեջ։ Նրա տիեզերքում, դիտորդը կարող է իրեն թույլ տալ մի բան, որի համար կտուգանվեր մեկ այլ թանգարանում։ Նա կարող է թողնել իր պատմությունը պատի վրա։  

Ինչպիսի՞ն է ապագան

Տեխնոլոգիաները թույլ են տալիս արվեստագետներին ընդլայնելու իրենց բառարանը՝ տրամադրելով նրանց գործիքներ և միջոցներ բացահայտելու այն, ինչը նախկինում անհասանելի էր։ 

 Արվեստի ապագան մտորումների տիրույթ է։ Մենք չենք կարող վստահ ասել, թե այն մեզ ուր կուղորդի։ Այն ինչ կարող ենք անել, տեսնելով հեղափոխական տեխնոլոգիաների հետ աշխատող արվեստագետների աշխատանքը, հասկանալն է, որ նոր արվեստը կշարունակի բազում հարցեր հղել արվեստի, գործի, դիտորդի և ռոբոտների հարաբերությունների շուրջ։

Newsletter

Get our news and updates

28/3 Saryan

Yerevan, Armenia

2355 Westwood Blvd. #333

Los Angeles, CA 90064

  • facebook
  • twitter
  • instagram
  • youtube

©2017-2020 by Creative Armenia